Tips voor het koelen (ijzen) bij een zwelling of kneuzing

blessure

Kneuzing of zwelling:

Een kneuzing of verstuiking is zo opgelopen. Vooral bij het sporten komt dit geregeld voor, maar het kan ook ontstaan na bijvoorbeeld een val van een trap. Als gevolg van de onderhuidse beschadiging van de bloedvaatjes ontstaat er een blauwe plek (opgedroogd bloed). Ook treedt er soms zwelling op door vocht uittreding. Indien deze zwelling dicht bij een gewricht gelokaliseerd is kan het de beweging hinderen en voel je een bewegingsbeperking. Om de zwelling te beperken kun je het gaan koelen door te gaan ijzen of gebruik te maken van zogenaamde cold-packs.

Wat doet kou met de geblesseerde plek?

De meningingen over het effect en nut van koelen zijn nogal wisselend. De meeste opvattingen: IJs maakt het geblesseerde weefsel niet kouder, maar haalt er juist de warmte uit vandaan. Daarmee wordt de stofwisseling in het geblesseerde gebied onderdrukt waardoor er minder behoefte is aan zuurstof. Ook remt de kou de doorbloeding doordat de bloedvaten vernauwen. Daarnaast vermindert het de ontstekingsreactie, zwelling, bloeduitstorting en voorkomt het stijfheid.

Maar naar mijn mening: Het allerbelangrijkste effect is waarschijnlijk de onderdrukking van pijn.

Door de huid heen

Niet de huid is het doel van de afkoeling, maar de weefsels die daaronder liggen. Probleem: vet is een goede isolatielaag en diep afkoelen lukt daarom minder goed bij mensen met dikke onderhuidse vetreserves. Een ander probleem is dat de huid door de kou beschadigd kan raken. Bij een te diepe afkoeling worden de gevoelszenuwen uitgeschakeld en kunnen er ongemerkt tweedegraads vrieswonden ontstaan. Gelukkig hoef je niet helemaal te koelen tot het vriespunt: de stofwisseling vertraagt al met 50 procent bij een huidtemperatuur tussen 10 en 11 graden Celsius.

Koelen met ijsblokjes

Er zijn allerlei gel- en coldpacks te koop, maar er gaat niets boven een flinke hoeveelheid ijsblokjes in een plastic zak. Maal ze fijn in de blender, of meng ze met water, waardoor de zak de lichaamsvormen beter volgt. Het geblesseerde lichaamsonderdeel onderdompelen in een kuip water met ijsblokjes werkt ook, maar is iets minder effectief. Geen ijsblokjes bij de hand? Ook diepvriesgroente kunnen van dienst zijn, die laten zich goed modelleren in een zak. Ze werken minder goed dan ijs, maar beter dan gelpacks. Een koelpak moet minstens 600 gram koelmateriaal bevatten voor een diepe afkoeling.

Leg het ijspak nooit op de blote huid. Dek het geblesseerde lichaamsdeel af met een droge handdoek. Leg daarop het ijspak en sla er vervolgens nog een handdoek overheen, zodat er zo weinig mogelijk kou ontsnapt. Fixeer het geheel met elastisch verband of houd goed je hand erop. Zit er al een drukverband rond de zwelling, laat dat dan rustig zitten, het hindert de afkoeling niet.

Koelen, pauze, koelen

Controleer de huid elke vijf tot tien minuten. Als het rood kleurt en opzwelt, haal het koelpak dan 10 minuten weg. Bij verdere afkoeling wordt de huid grijs en bij bevriezing doorschijnend wit. Dat zijn alarmtekens! De koeling onderbreken is niet nadelig. De diepe afkoeling gaat ondertussen door, omdat de dieperliggende weefsels warmte blijven verliezen aan de koudere weefsellaag die daarboven liggen. Het beste koelritme: driemaal 10 minuten koelen met tussenpauzes van 10 minuten, en dat om de drie uur, twee dagen lang. Daarna kun je gaan werken aan het herstel waarbij massage bijdraagt aan een snel herstel.

Bron: optimaalsporten.nl